الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

89

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

كرده‌اند كه قراينى براى اثبات قول خود جمع آورى كنند ؛ و در پى ايشان محقّق نايينى قدس سره « 1 » همين راه را ادامه داده و قراين ديگرى بر آن افزوده است . ثمرهء اين نزاع ، در تحقيق مفاد حديث خود را نشان مىدهد كه آيا مفاد حديث ، نفى احكام ضررى است و در نتيجه حاكم بر عمومات ادلّه احكام مىباشد ؟ ، يا نهى از ضرر زدن مردم به يكديگر است ؟ ؛ اگر ثابت شود كه عبارت « لا ضرر و لا ضرار » در ادامه دو حديث شفعه ، و منع زيادى آب ، وجود دارد ، به مثابه علت تشريع حكم مىشود ، و در اين صورت مناسبتى با نهى ندارد ، بلكه دلالت بر نفى مىكند . نظر شيخ الشريعه اصفهانى مهمترين دليلى كه مرحوم شيخ الشريعه اصفهانى قدس سره در اثبات ادعاى خود در مخالفت با ظاهر روايت ، به آن استناد كرده ، مقايسهء نقل اين قضيه از طرق عامّه - كه منتهى به عبادة بن صامت مىشود - با نقل آن از طرق خاصّه - كه در اكثر موارد منتهى به عقبة بن خالد

--> ( 1 ) . رسالة فى قاعدة نفى الضرر ( خوانسارى ) ، ص 194 : « . . . ولكنّه يمكن أن يقال أنّ لا ضررولا ضرار ، حكم مستقلّ منه صلى الله عليه و آله وليس من تتمّة حكمه فى الشّفعة ، وحكمه فى منع نقع البئر وفضل الماء ، وذلك من وجوه ، الأوّل . . . »